.

Historia i opis rezerwatu


Do najcenniejszych rezerwatów województwa śląskiego należy bezsprzecznie rezerwat leśno - stawowy Łężczok, który jest jedną z nielicznych ostoi naturalnej roślinności w dolinie górnej Odry. Łężczok to miejsce osobliwe. Położony jest w południowo - zachodniej części województwa śląskiego, między miejscowościami Racibórz Markowice a Nędza. Powierzchnia rezerwatu Łężczok wynosi 408 hektarów, w tym powierzchnia leśna 144 ha, stawów 245 ha, łąk 7 ha, pozostałe części to drogi i groble. Krajobraz w jego otoczeniu jest rolniczy sąsiaduje z polami uprawnymi i użytkami zielonymi.



Walory przyrodnicze Łężczoka

sprawiły, że w 1922 roku został wpisany do rejestru pomników przyrody, co zabezpieczyło lasy przed przebudową drzewostanu. Po drugiej wojnie światowej znalazł się na liście projektowanych rezerwatów przyrody, ale dopiero odpowiedni status prawny jako rezerwat przyrody uzyskał na podstawie zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 23 stycznia 1957 roku. Bezpośrednią przyczyną utworzenia rezerwatu była chęć ocalenia resztek pierwotnej przyrody w krajobrazie górnej Odry. Chodziło o zabezpieczenie obszaru obejmującego wielogatunkowy las łęgowy, aleje zabytkowych drzew i występowania stanowisk rzadkich roślin oraz ochrony miejsc masowego gnieżdżenia się ptactwa. Rezerwat Łężczok posiada szczególne znaczenie przynajmniej z dwóch względów. Po pierwsze, ochronie podlega las łęgowy, który obecnie jest niezmiernie rzadki w Polsce, stąd wynika ogólnokrajowe znaczenie rezerwatu. Po drugie, posiada specyficzne położenie geograficzne, leżąc naprzeciw Bramy Morawskiej, przez którą prowadziły drogi migracji roślin i zwierząt z południa na północ. Nazwa rezerwatu pochodzi od słów "łęg", "łęgi" co oznaczało niegdyś lasy lub łąki na błotach. W przeszłości w dolinie Odry rosły bujne zespoły roślinne typu łęgowego. Od tego samego źródłosłowu pochodzi nazwa wsi Łęg, która znajduje się na północny zachód od rezerwatu oraz potoku Łęgoń, przepływającego przez leśną część terenu objętego ochroną.



Obecnie rezerwat Łężczok

wchodzi w skład Parku Krajobrazowego "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich". Najstarsze wzmianki dotyczące tych terenów odnoszą się do gospodarki stawowej uprawianej przez miejscową ludność już w XIII wieku. Według źródeł historycznych część stawów wykorzystywana była do hodowli ryb nie tylko przez majątki dworskie, ale także przez gospodarstwa chłopskie. Dalszy rozwój gospodarki stawowej na terenie dzisiejszego Łężczoka następował od XIV wieku za sprawą zakonu cystersów z Rud, do którego teren ten należał do 1810 roku. Cystersi uregulowali istniejące stawy i stworzyli system nowych sztucznych zbiorników regulujących obrzeża Odry budując na nich groble i śluzy. W 1783 roku zabudowali pałacyk myśliwski, który przetrwał do dziś jednakże w stanie mocno zniszczonym. Cystersi rozwinęli gospodarkę rybacką, która w tamtych czasach była niezwykle dochodowa. Gospodarkę tę cechowała duża kultura gospodarowania. Licznie obowiązujące w owych czasach posty były przyczyną zapotrzebowania na duże ilości ryb, nie tylko wśród zakonników, ale również wśród okolicznej ludności. W 1810 roku nastąpiła kasata klasztoru cystersów w Rudach oraz ich majątku a wraz z nią również Łężczok stał się własnością książąt pruskich Hohenloe Waldenburg Schilingsfurst. Nowy właściciel dokonał przebudowy stawów i terenów leśnych wprowadzając monokultury świerkowe ( obecnie wycięte ) oraz założył hodowlę bażantów w celach łowieckich. Zmiany te czynione były ze szkodą dla pierwotnej przyrody. Gospodarka rybacka przetrwała zaś do czasów współczesnych. Obecnie w rezerwacie Łężczok istnieje 6 stawów: Ligotniak, Brzeźniok, Babicki, Grabowiec, Salm Duży i Salm Mały (zobacz: na mapie).

> Dalej...




Fot. Chaber


(1) | 2 | 3 | 4


[+]  |   Historia  |   Fotografie  |   Księga Gości!  |   Lokalizacja  |   Mapy  |   Kontakt
© Marcin Szewczyk / m4c.pl